این بهشت، آباد نیست

به گزارش بهترین نوا، عملیات اجرایی طرح انتقال آب بهشت آباد را در روز های قرنطینه دوباره از سر گرفته بودند، اما اعتراضات همه فعالیت ها را متوقف کرد. مقاومت ها چنان بود که یک ماه پیش گفته شد تا زمانی که اجماع صورت نگیرد، قرارگاه خاتم الانبیا (ص) این پروژه را اجرا نخواهد کرد و خبر دادند کارگاه های پروژه تونل و سد بهشت آباد که قرار بود آب را از سرشاخه های کارون به اصفهان، یزد و کرمان برساند، تعطیل شده است. وزیر نیرو گفت پروژه متوقف شده، اما اطلاعات تازه نشان می دهد فقط کارگاه اردل تعطیل شده و کارگاه چرمهین در اصفهان همچنان درحال کار است. مجمع نمایندگان خوزستان پیگیر جمع آوری این کارگاه هاست و نمایندگان اهواز در مجلس معتقدند پروژه هنوز فعال است و وزارت نیرو به دنبال مجوز زیست محیطی آن است.

این بهشت، آباد نیست

شهروند نوشت: پس از 6 سال توقف این طرح، یک بار دیگر محیط زیستی ها مشغول بهشت آباد شده اند. طرحی که در سال های گذشته سازمان بازرسی کل کشور و مرکز پژوهش های مجلس مقابلش ایستاده بودند، در شمایل دیگری ظاهر شده، اما باز هم نتوانسته پیش برود. در روز های گذشته یک انجمن محیط زیستی در خوزستان علیه مسببان شروع پروژه تونل و سد بهشت آباد به دادستانی کل کشور اعلام جرم نموده و گزارش ارزیابی طرح هم از سوی اداره کل محیط زیست استان چهارمحال وبختیاری با 97 ایراد روبرو شده است.

غرق شدن پل صفوی در سد

تونل 65کیلومتری بهشت آباد از منطقه حفاظت شده تنگ صیاد در شهرکرد می گذرد و سد بهشت آباد، پل صفوی شهرستان اردل را در خود غرق خواهد نمود. این تنها بخشی از تبعات پروژه است. در روز های گذشته مدیرکل دفتر زیستگاه ها و امور مناطق در نامه ای به دفتر ارزیابی سازمان محیط زیست این موضوع را تأیید کرد: احداث تونل انتقال آب پروژه مذکور که از داخل منطقه حفاظت شده و ذخیره گاه زیست کره تنگ صیاد عبور می نماید، دارای اثرات منفی بر چشمه ها و منابع آبی منطقه بوده و باعث آسیب به منابع آبی خواهد شد. همچنین این طرح دارای اثرات منفی اجتماعی خواهد بود و ضروری است تمامی نظرات اداره کل حفاظت محیط زیست استان چهارمحال وبختیاری درخصوص موضوع مربوط در گزارش ارزیابی اثرات زیست محیطی مورد آنالیز و سنجش قرار گیرد.

علاوه بر این، استعلام اداره میراث فرهنگی از شرکت آب منطقه ای استان چهارمحال وبختیاری معلوم کرد که پل تاریخی بهشت آباد هم به زیر آب خواهد رفت: گزارش های موجود از طرح که در اختیار این شرکت است، گویای آن است که درصورت احداث سد، پل بهشت آباد در داخل دریاچه مستغرق خواهد شد.

سازمان حفاظت محیط زیست، اما هنوز به طور مستقیم اعلام ننموده که طرح بهشت آباد مجوز محیط زیستی ندارد، جز آنکه بعد از اعتراض ها و روشن شدن فعالیت دوباره پروژه، معاونت محیط زیست انسانی سازمان، در نامه ای خطاب به معاون آب و آبفای وزارت بهداشت گزارش ارزیابی زیست محیطی طرح را طلب و گفت: هرگونه عملیات اجرایی قبل از اخذ مجوز زیست محیطی وجاهت قانونی ندارد. این نامه، اعتراضات فعالان محیط زیست و اعتراض نمایندگان مجلس در حضور وزیر نیرو انتها کار را متوقف کرد.

مسعود تجریشی، معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست می گوید این بار در ارزیابی طرح انتقال آب بهشت آباد به تونل ایراد گرفته شده است. او شرح می دهد: سد این پروژه هم در گذشته مشکل داشت؛ چراکه شهری 100 هزار نفری را زیر آب می برد و باید ارتفاعش اصلاح می شد. این بار هم در بخشی از گزارش ارزیابی گفته شده که تونل مشکل دارد. مشاور طرح، گزارش اولیه را 10روز پیش به سازمان حفاظت محیط زیست ارایه داد و نقطه نظرات کارشناسان هم گفته شد. درحال حاضر ابهامات معین شده، وزارت نیرو باید طرح را تصحیح و ابهام زدایی کند و به سوالات ما پاسخ دهد. باید دید در اصلاح طرح چه تغییراتی ایجاد خواهد شد.

محیط زیستی ها مدام اعتراض می نمایند که چرا سازمان محیط زیست به روشنی نمی گوید که کجا ایستاده؟ طرفِ بهشت آباد است یا طرف سد و تونلی که از خوزستان و چهارمحال وبختیاری، نقدها تندی به آن شده و می گردد؟ معاون محیط زیست انسانی می گوید: این پروژه از طرف مجلس و دولت ردیف بودجه دارد و وزارت نیرو اجرای آن را ضروری می داند، بنابراین سازمان حفاظت محیط زیست به طور قانونی فقط درباره الزامات زیست محیطی آن نظر می دهد. حالا که بخشی از طرف ایراد داشته، باید برای لزوم رعایت آن، مجدداً تعهد بگیرد. وقتی وزارت نیرو مسئول تأمین آب است، سازمان حفاظت محیط زیست نمی تواند با اجرای چنین طرحی مخالفت کند. به گفته او، سازمان حفاظت محیط زیست به وزارت نیرو اعلام نموده تا تکمیل گزارش ارزیابی زیست محیطی صبر کند.

بدهی دولت به زاینده رود

تا امروز 10 طرح انتقال آب از سرشاخه های کارون عظیم به فلات مرکزی اجرا شده یا درحال اجراست. یکی شان کوهرنگ سه است؛ هفتمین طرح انتقال آب، برای انتقال 250 میلیون مترمکعب آب به زاینده رود که البته پیش از تکمیل درحال بهره برداری است. طرح بهشت آباد هم برای انتقال یک میلیارد و 100 میلیون مترمکعب آب از کارون به استان های اصفهان، کرمان و یزد برنامه ریزی شد و بعد از این همه، هنوز ارزیابی زیست محیطی کاملی ندارد. همین طرح های مختلف، به مخالفت های بسیار دامن زده است. همین چند روز پیش گروهی از کارشناسان و فعالان محیط زیست می خواستند به نمایندگی از مردم از تونل بهشت آباد و سد کوهرنگ سه که درحال اجراست، بازدید نمایند، اما اجازه ورود به آن ها داده نشد.

هژیر کیانی، دبیر شورای هماهنگی تشکل های محیط زیستی و منابع طبیعی استان خوزستان می گوید: آن ها بدون مجوز، تجهیز کارگاه را از سر گرفتند و بعد از افشا می گویند کار را تعطیل نموده اند، اما درحال حاضر تونل از سمت اصفهان درحال ساخت است. فعالیت آن ها در سال 95 و 96 با رأی دستگاه قضائی چهارمحال وبختیاری متوقف شده بود و تجهیز کارگاه خلاف آن رأی است. از نظر ما این کار زمانی تعطیل می گردد که مدیرکل محیط زیست اصفهان به عنوان مسئول مستقیم، با شکایت دستگاه قضائی پروژه را متوقف کند. توقع داریم او به رسالتش عمل کند و برای نجات رودخانه ای که متعلق به همه ایران است، دست به عمل بزند.

گروهی در اصفهان موافق طرح اند و گروهی در خوزستان مخالف آن؛ درگیری همیشگی بر سر کارون و زاینده رود. حشمت الله انتخابی، دبیر شورای هماهنگی تشکل های زیست محیطی استان اصفهان می گوید: مبنای مخالفت ها با این طرح، بیشتر احساسی است تا علمی. مخالفت ها مبنای منطقی ندارد. به طور مثال مخالفان می گویند تونل زدن چشمه ها را می خشکاند. اما این طرح اگر درست اجرا گردد، چنین نخواهد شد. البته در اجرای کوهرنگ سه، طرح در راستا با یک گسل برخورد نموده و درنهایت باعث شده بود، دبی آب چشمه مروارید کم گردد. اما مستندات امروز نشان می دهد در همین مدت، علاوه بر بازگشت میزان آب، منابع آبی اطراف چشمه هم پرآب شده اند.

او شرح می دهد که طرح قدیمی انتقال آب بهشت آباد، مقادیر بیشتری آب را به فلات مرکزی می آورد: قرار بود با اجرای این طرح 550 میلیون مترمکعب آب از سرریز سرشاخه های کارون به اصفهان و یزد و کرمان انتقال یابد، اما در دودهه گذشته حدود 98 میلیون مترمکعب از این میزان آب به یزد منتقل شد و سهم ها باز تغییر کرد. به دلیل مخالفت ها، طرح را تغییر دادند و مقرر شد انتقال آب به روش قبلی لغو گردد و به وسیله لوله انتقال پیدا کند، اما لوله کشی و پمپاژ با مخاطرات زیست محیطی بیشتری همراه و هزینه بر بود. در زمان طرح این تغییرات، حتی کارشناسان محیط زیست از استان اصفهان مخالفت خود را عنوان کردند، اما از طرف خوزستان اعتراضی به این روش صورت نگرفت.

به گفته انتخابی همه مخالفت ها باعث شد درنهایت یزد و کرمان دنبال منابع دیگری برای تأمین آب باشند. درعین حال، آبی که قرار بود از تونل سوم کوهرنگ و بهشت آباد وارد حوضه زاینده رود گردد، پیش از اجرا برای توسعه صنعت، شرب و انتقال آب به یزد مصرف شد و در نتیجه550 میلیون مترمکعب آب به 250 میلیون متر مکعب کاهش یافت و همین حالا 98 میلیون مترمکعب آن به یزد منتقل شده است. با همه اینها، 152 میلیون مترمکعب برای اصفهان باقی می ماند که قرار بود صرف شرب شهر ها و روستا های این حوضه آبی گردد. در این سال ها با این حساب که باید آبی از بهشت آباد بیاید، این آب ها تخصیص داده شد و اکنون دلیل خشکیدن زاینده رود این است که مصارف آب، پیش از تأمین منابع اجرا شده است. این بدهی دولت است.

از نگاه موافقان طرح این میزان باقی مانده برای اصفهان، تقریبا یک ششم آبی ا ست که از حقابه داران اصفهان برداشت شده است. حال آنکه دولت مقدار قابل توجهی از حقابه های کشاورزان را برای بخش های دیگر مانند شرب، صنعت و انتقال به یزد برداشت نموده و دو طرح بهشت آباد و تونل سوم کوهرنگ را برای جبران در نظر گرفته است. دبیر شورای هماهنگی تشکل های زیست محیطی استان اصفهان می گوید درحالی که 18 میلیارد مترمکعب آب پشت سد های خوزستان است، این 250 میلیون مترمکعب، فقط 5 درصد ذخیره کارون خواهد بود. مخالفان انتقال آب می گویند خسارتی که با احداث این تونل به حوضه آبخیز چهارمحال وبختیاری وارد می گردد با نابودی منابع آب، موجب خسارت به حوضه پایین دست در اصفهان هم خواهد شد.

97 ایراد عظیم

اداره کل حفاظت محیط زیست چهارمحال و بختیاری در 97 بند، گزارش ارزیابی اثرات زیست محیطی طرح انتقال آب بهشت آباد را رد نموده است. در این گزارش اصلی ترین ایراد یادشده نبود گزارش تجمعی است. در بند نخست آمده است: نخستین ایراد، نبود گزارش ارزیابی سد است و گفته شده این پروژه یک طرح یکپارچه است و تعریف سد و سامانه انتقال به صورت منفصل به هیچ وجه قابل پذیرش نیست و هیچ کدام از این دو بدون دیگری نمی تواند قابل اجرا باشد.

در بند دوم این گزارش به عنوان طرح اشاره شده است: عنوان طرح آبرسانی از بهشت آباد برای کمبود آب شرب 14 شهرستان استان اصفهان ذکر شده است. این درحالی است که استان اصفهان با کمبود آب شرب روبرو نیست، بلکه در صورت مدیریت منابع آب درون حوضه نیازی به آب بهشت آباد ندارد و لزومی به اجرای طرح کوهرنگ 3 نیز نیست. در این گزارش همچنین گفته شده علاوه بر تصفیه خانه بابا شیخ علی با ظرفیت 12 مترمکعب بر ثانیه، طرح آبرسانی 14 شهرستان استان اصفهان از محل تونل گلاب در ردیف اجرایی قانون بودجه سال 99 مبلغی برای اجرا اختصاص داده شده است.

در بند 5 آمده تجربیات مشابه انتقال آب در همین حوضه نشان داده با اجرای طرح های متعدد از قبیل تونل های اول، دوم و سوم کوهرنگ و خدنگستان، نه تن ها مسائل آبی مقصد مرتفع نشده است، بلکه انتقال آب بیشتر باعث کوتاه ترشدن رودخانه زاینده رود و نرسیدن آب به تالاب گاوخونی شده است. چرا که به وسیله مصارف متعدد کشاورزی، صنعت و شهری به امید آب انتقالی، توهم آبی ایجاد و بارگذاری های بیشتری روی حوضه انجام و مسائل حوضه دوچندان شده است. به طوری که مردم و مدیران مقصد را از انجام اقدامات مدیریتی مصرف و سازگاری با کم آبی بازداشته و افتتاح طرح توسعه شرکت فولاد اصفهان در چند روز گذشته گواه این نکته است.

براساس این گزارش، هفت شهر عظیم و 12 روستا در راستا تونل و 20 شهر و 35 روستا در شعاع 20 کیلومتری محور تونل قرار گرفته اند، اما در گزارش ارزیابی فقط اجتماعات محدود بلافصل آن هم به صورت گذرا و کم اهمیت جلوه داده شده است. علاوه بر این، نقشه های ارایه شده بسیار گنگ و مبهم دانسته شده و در بند 39 آمده است: مشاور طرح موضوع بسیار مهمی تحت عنوان تبادل آب انتقالی از بهشت آباد با سد تنظیمی زاینده رود مطرح نموده که صراحتا هدف پشت پرده اجرای طرح را که درواقع چیزی غیر از شرب است به نمایش می گذارد. گزارش اداره محیط زیست چهارمحال و بختیاری درنهایت گزارش ارزیابی زیست محیطی این پروژه را هدف دار دانست و طعنه زده است که رویکرد مشاور در ارایه گزارش هرچه کمتر بدانید، کمتر می پرسید بوده است.

اعلام جرم علیه بهشت آباد

در روز های گذشته، کمیته حقوقی انجمن دوستداران طبیعت و محیط زیست خوزستان گزارشی سی صفحه ای به معاونت حقوق عامه دادستانی کل کشور فرستاده و علیه مسببان شروع پروژه تونل و سد بهشت آباد بر سرشاخه های کارون اعلام جرم نموده است.

در بخشی از این شکواییه که به موضوعات مختلفی درباره انتقال آب بهشت آباد اشاره دارد، آمده است: در سال 1393 در منطقه چرمهین و باغ بهادران، به میزان 400 متر از تونل اصلی و 120 متر تونل دسترسی حفاری شد و همین مقدار اندک بر آب قنات های منطقه چرمهین تأثیر گذاشت و باعث خشک شدن کامل سه رشته قنات (سعیدآباد، نصیرآباد و عباس آباد) و تنزل دبی دو رشته قنات دیگر (سوره و مبارک آباد) تا حد یک دوم شد.

این شکایت، پروژه بهشت آباد را خلاف معیار های انتقال آب بین حوضه ای یونسکو و قواعد کمیسیون بین المللی سد های عظیم و اصول 40، 45، 48 و 50 قانون اساسی و سایر مقررات قانونی ازجمله مقررات مربوط به حقوق ذی نفعان و حقابه داران، قاعده لاضرر و در تنافی با حقوق الناس و همچنین ماده 20 قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه، درخصوص قابلیت توجیه طرح از جوانب فنی، زیست محیطی و مالی دانسته و اکنون در مرحله آنالیز است.

منبع: فرارو

به "این بهشت، آباد نیست" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "این بهشت، آباد نیست"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید